Ο σοβιετικός συγγραφέας που «πήρε» το Νόμπελ από Νερούδα και Μπόρχες

Μιχαήλ Σόλοχοφ, η έκπληξη του 1965

Ο σοβιετικός συγγραφέας που «πήρε» το Νόμπελ από Νερούδα και Μπόρχες 

Επιμέλεια: Ελισάβετ Σταμοπούλου

Έκανε την έκπληξη, δίχασε, προβλημάτισε. Δεν περίμεναν πολλοί πως ο σοβιετικός συγγραφέας Μιχαήλ Σόλοχοφ θα κέρδιζε το 1965 το Νόμπελ Λογοτεχνίας, αφήνοντας πίσω του τον Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ, τον Πάμπλο Νερούδα και τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες, οι οποίοι μεταξύ άλλων διεκδικούσαν το βραβείο.

Mετά από μισό αιώνα σιωπής, η Σουηδική Ακαδημία ανοίγει τα χαρτιά της και αποκαλύπτει τα όσα συνέβησαν στο παιχνίδι της διεκδίκησης για το Νόμπελ. Σύμφωνα με τα αρχεία της, που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας, το 1965 αρκετοί γνωστοί συγγραφείς φλέρταραν με την τιμητική αυτή διάκριση. 

Όπως και ο Ναμπόκοφ, έτσι και ο Μπόρχες, που βρίσκονταν στην κούρσα των υποψηφιοτήτων, δεν απέσπασαν ποτέ Νόμπελ. Αντίθετα, ο Νερούδα το κέρδισε το 1971. 

Υποψήφιοι γα το βραβείο το 1965 ήταν και οι συγγραφείς Ουίσταν Ώντεν, Λώρενς Ντάρελ, Λ.Π.Χαρτλεϊ, Ουίλιαμ Σόμερσετ Μομ, Άλαν Σίλιτοου και Σάμιουελ Μπέκετ. Από αυτούς μόνο ο Μπέκετ απέσπασε Νόμπελ το 1969. 

Οι υποψήφιοι μνηστήρες για το βραβείο ήταν άνθρωποι με σημαντική διαδρομή στο λογοτεχνικό χώρο, ονόματα με διεθνή ακτινοβολία. Το αποτέλεσμα όμως δεν ήταν το αναμενόμενο, αφού ο νικητής Σόλοχοφ ήταν ένθερμος υποστηρικτής του σοβιετικού καθεστώτος.

Σε ηλικία 15 ετών κατατάχθηκε στον Κόκκινο Στρατό. Από τα 17 του έτη ξεκίνησε να γράφει, και δύο χρόνια αργότερα ολοκλήρωσε την πρώτη του δουλειά με τίτλο Το Σημάδι της Γέννησης. Παρά την οικονομική δυσχέρεια στην οποία είχε περιέλθει και που τον ανάγκασε να δουλέψει σε χειρωνακτικές δουλειές, δεν εγκατέλειψε ποτέ τη συγγραφή. 

Την κοινή γνώμη απασχόλησε και στα τέλη της δεκαετίας του ’50 όταν εξέφρασε ανοικτά την αντίθεσή του ενάντια στην απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας στον ρώσο συγγραφέα Μπορίς Παστερνάκ. Η επίθεση που δέχτηκε ο τελευταίος τον οδήγησε στην απόρριψη της διάκρισης που έλαβε το 1958. 

Η σουηδική ακαδημία ξεχώρισε τον Σόλοχοφ για το μυθιστόρημά του Ο Ήρεμος Δον, καθώς όπως είχε επισημάνει «έδωσε έκφραση σε μια ιστορική περίοδο της ζωής του ρωσικού λαού». 

Η απόφαση για απονομή του βραβείου Νόμπελ στον Σόλοχοφ ήταν ομόφωνη, με σύσσωμη τη σουηδική ακαδημία να αποκαλεί αριστούργημα το έργο του συγγραφέα. 

Ωστόσο, δημοσιογράφος της σουηδικής εφημερίδας Svenska Dagbladet αποκάλυψε πως η επιτροπή είχε εξετάσει το ενδεχόμενο να μοιραστεί ο Σόλοχοφ το βραβείο με τη ρωσίδα ποιήτρια Άννα Αχμάτοβα, την οποία αποκήρυξε το σοβιετικό καθεστώς το 1964. Η ιδέα αυτή ποτέ δεν έγινε πράξη, καθώς μέλος της επιτροπής σημείωσε πως το μόνο κοινό ανάμεσα στους δύο ήταν η ρωσική γλώσσα. 

Επίθεση δέχτηκε ο Σόλοχοφ πέντε χρόνια μετά τη νίκη του, το 1970 όταν ο Αλεξάντρ Σολζενίτσιν κέρδισε το Νόμπελ και μαζί με άλλους συγγραφείς τον κατηγόρησε ανοιχτά για ιδιοποίηση του έργου του Φίοντορ Κριούκοφ. Ο σοβιετικός συγγραφέας αρνήθηκε, όμως, την κατηγορία που του είχαν προσάψει.


Πηγή: http://news.in.gr/features/article/?aid=1500050469

Σύγχρονοι Συγγραφείς της Θεσσαλονίκης (και όχι μόνο) #2

Μετά την επιτυχημένη προηγούμενη συνάντηση των μελών της Λέσχης Ανάγνωσης, στην οποία παρευρέθηκε ο συγγραφέας Γιώργος Σκαμπαρδώνης και συζητήσαμε για το βιβλίο του «Ουζερί Τσιτσάνης» ήρθε η ώρα για την επόμενη συνάντηση. 

Την Τρίτη 26 Ιανουαρίου 2016, στον χώρο του βιβλιοπωλείου της Αγιορειτικής Εστίας, θα μαζευτούμε για να συζητήσουμε για το βιβλίο του Ισίδουρου Ζουργού «Η αηδονόπιτα», το οποίο ορίστηκε ως το επόμενο βιβλίο προς ανάγνωση. Στη συνάντηση θα μας τιμήσει με την παρουσία του, ο ίδιος ο συγγραφέας.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα και για το βιβλίο:

Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι Έλληνας συγγραφέας. Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1964. Σπούδασε Παιδαγωγικά και υπηρετεί στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση ως δάσκαλος. Έχει δυο παιδιά και σήμερα εργάζεται στη Θεσσαλονίκη. Έχει συνεργαστεί στο παρελθόν με διάφορα περιοδικά δημοσιεύοντας ποίηση και πεζογραφία, καθώς και βιβλιογραφικά κριτικά σημειώματα. Έχει επίσης ασχοληθεί με θέματα διδασκαλίας της λογοτεχνίας στο δημοτικό σχολείο και ιστορίας της εκπαίδευσης.

Το 1996 συμμετείχε στη συλλογική έκδοση κειμένων για την εκπαίδευση, με τον τίτλο "Αναπνέοντας κιμωλία -γραφές εκπαιδευτικών", από τις εκδόσεις Σαββάλα. Έχει εκδώσει τα μυθιστορήματα: "Φράουστ" (Λιβάνης, 1995/Πατάκης, 2010), "Αποσπάσματα από το βιβλίο του ωκεανού" (Πατάκης, 2000/2007), "Η ψίχα εκείνου του καλοκαιριού" (Πατάκης, 2002/2010), "Στη σκιά της πεταλούδας" (Πατάκης, 2005), "Η αηδονόπιτα" (Πατάκης, 2008), "Ανεμώλια" (Πατάκης, 2011 - Βραβείο Αναγνωστών ΕΚΕΒΙ).

Το 2014, από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφόρησε το "Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο". Ένα πολυσχιδές μυθιστόρημα , εξαιρετικά γραμμένο, για τον κόσμο της επιστήμης, της Ιστορίας, της φιλοσοφίας, της Ιατρικής, της θεοκρατικής αντίληψης, της τέχνης, της επινόησης της γραφής, της συναισθηματικής εξέλιξης".

Η Αηδονόπιτα είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα περιπέτειας, πρωταρχικά όμως είναι ένα βιβλίο για τον έρωτα και την ελευθερία.

Η περιήγηση ενός Αμερικανού φιλέλληνα στον κόσμο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 είναι η αφορμή για να ανασυσταθεί στα μάτια του αναγνώστη ο ελληνικός κόσμος του πρώιμου 19ου αιώνα, ο κόσμος του εμπορίου στα λιμάνια και στις ευρωπαϊκές παροικίες, ο κόσμος των γραμμάτων της Εσπερίας, η ελληνική φιλοκαλία και παράδοση, αλλά και ο βρόντος των όπλων του ξεσηκωμού.

Ο Γκάμπριελ Θάκερεϊ Λίντον, σπουδαστής της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας, ύστερα από έναν πικρό και ατελέσφορο έρωτα αποφασίζει να περάσει τον ωκεανό συνεπαρμένος από το πνεύμα των ταξιδιών του Μπάιρον. Περνώντας από τα πιο βασικά μεσογειακά λιμάνια και καθώς αναζητά τους χάρτινους Έλληνες των βιβλίων του, η ρότα του ταξιδιού φέρνει τον νεαρό Αμερικανό στη Νάξο και από εκεί στη Θεσσαλονίκη την εποχή που η πόλη δοκιμάζεται σκληρά από έναν πολύμηνο κύκλο αίματος και τρομοκρατίας. Από εκεί μια καινούρια περιπλάνηση ξεκινά, στεριανή αυτήν τη φορά, στα λημέρια του Ολύμπου, στον Θεσσαλικό κάμπο, στον Ασπροπόταμο, στα αρματολίκια της Ρούμελης ως και στο έγκλειστο Μεσολόγγι. Περνούν έτσι πέντε χρόνια δράσης, στοχασμού αλλά και ενός τυραννικού έρωτα, που, εκτός από τη κύρια αφήγηση, περιγράφονται και μέσα από τις σελίδες ενός ημερολογίου, το οποίο και καταλήγει σημαντικό στα επόμενα χρόνια. Στις σελίδες του περνούν και καταγράφονται με το άρωμα του ρομαντισμού ο Μπάιρον, ο Ανώνυμος ο Έλληνας, συγγραφέας της Ελληνικής Νομαρχίας, γνωστοί αρματολοί, οι υπερασπιστές του Μεσολογγίου, πιο πολύ όμως καταγράφεται μια εσωτερική ζωή, ένας φιλοσοφικός σπαραγμός για την ανθρώπινη μοίρα και την αναζήτηση του Θεού.

Η «αηδονόπιτα» ήταν μια φράση των Ελλήνων εκείνης της εποχής που δήλωνε το ανέφικτο, το άπιαστο ιδανικό της ομορφιάς, τη ραχοκοκαλιά των ονείρων και τη σχέση τους με το αδύναμο του ανθρώπου. Το μυθιστόρημα χρησιμοποιεί αυτήν τη λέξη όχι ως χλεύη κατά του οράματος αλλά πιο πολύ ως υπόσχεση στην ανθρώπινη μοίρα πως δικαιούται ένα κομμάτι στην ελπίδα.

Σύγχρονοι Συγγραφείς της Θεσσαλονίκης (και όχι μόνο) #1

Πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στο βιβλιοπωλείο της Αγιορειτικής Εστίας, η πρώτη συνάντηση των μελών της Λέσχης Ανάγνωσης της Αγιορειτικής Εστίας για την νέα βιβλιοαναγνωστική χρονιά.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης τα παρευρισκόμενα μέλη ξεναγήθηκαν στην Έκθεση με τίτλο «Άγιον Όρος: Κατ’ εικόνα του φωτογραφικού βλέμματος» που λειτουργεί στους εκθεσιακούς χώρους της Αγιορειτικής Εστίας και παρουσιάζει το φωτογραφικό έργο των τεσσάρων ξένων φωτογράφων: Valery Bliznyuk (Ρωσία), Zbigniew Kosc (Πολωνία), Zoran Purger (Σερβία) και Ali Borovali (Τουρκία).

Ακολούθως τα μέλη συζήτησαν για το βιβλίο του Γιάννη Καλπούζου με τίτλο «Άγιοι και Δαίμονες». Η κουβέντα περιστράφηκε γύρω από το χορταστικό βιβλίο, τις προσωπικές αγωνίες, τις θυσίες και τα άπιαστα όνειρα του κεντρικού ήρωα, τους πολυσύνθετους ήρωες του έργου, τα λαογραφικά, εθνολογικά και κοινωνικά στοιχεία που περιέχει και κατά πόσο ετούτα βοήθησαν τον αναγνώστη να καταλάβει καλύτερα την περίοδο στην οποία αναφέρεται (1808-1831). Παρά τις όποιες συμφωνίες και διαφωνίες, το γενικό συμπέρασμα ήταν ότι πρόκειται για ένα βιβλίο που σε γεμίζει με το πλούσιο υλικό του και τις όμορφες περιγραφές του.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης ορίστηκε και η θεματική ενότητα της φετινής χρονιάς, η οποία είναι η εξής: «Σύγχρονοι Λογοτέχνες της Θεσσαλονίκης» (και της ευρύτερης περιοχής). Μετά από ψηφοφορία, το πρώτο βιβλίο που επιλέχθηκε, είναι το έργο του Γιώργου Σκαμπαρδώνη με τίτλο: «Ουζερί Τσιτσάνης».

Η επόμενη συνάντηση ορίστηκε για την Τρίτη 8 Δεκεμβρίου 2015, στο βιβλιοπωλείο της Αγιορειτικής Εστίας, στις 19:00. Στην συνάντηση θα παρευρεθεί και ο συγγραφέας για να συζητήσει με τα μέλη της Λέσχης για το εν λόγω βιβλίο καθώς και για το σύνολο του έργου του.

Τέλος, μετά από πρόταση του συντονιστή της Λέσχης, τα Μέλη της Λέσχης θα επισκεφθούν την Έκθεση ντοκουμέντων για τον Μανώλη Αναγνωστάκη στο χώρο των περιοδικών Εκθέσεων του Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Η επίσκεψη ορίστηκε για την Πέμπτη 26 Νοεμβρίου και η ξενάγηση θα γίνει από τον Μίλτο Πολυβίου.

Λίγα λόγια για το βιβλίο:

Γεννήθηκα το 1953 στη Θεσσαλονίκη. Μεγάλωσα μεταξύ Χαριλάου και Βούλγαρη, δίπλα στη γειτονιά όπου μεγάλωσε και η Ζωή Σαμαρά, γυναίκα του Τσιτσάνη, κι όπου για ένα διάστημα έζησε κι ο συνθέτης. Περπατώ ακόμα στα ίδια χώματα. Μια συννεφιασμένη Κυριακή του 1993 μου γίνεται έμμονη ιδέα να μπω, για λίγες σελίδες, στην ψυχή του κουνιάδου του Βασίλη Τσιτσάνη, Αντρέα Σαμαρά, με τον οποίο ο συνθέτης ανοίγει το 1942 ένα ουζερί, στην οδό Παύλου Μελά 22, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης - δεν ζούσα τότε για να είμαι στην παρέα τους: μέρες γερμανικής κατοχής, αντίστασης, εμφυλίου, εξόντωσης των Εβραίων, πείνας και μέσα σ' όλα αυτά ο Τσιτσάνης να γράφει τα καλύτερα τραγούδια του. 

Το Ουζερί Τσιτσάνης δουλεύει ακριβώς στη δίνη της καταιγίδας, κόντρα και ταυτόχρονα έξω απ' αυτήν, και συνεχίζει, μετά τη φυγή του συνθέτη στην Αθήνα το '46, να ζει θρυλικά μέσα στο μυαλό μου, σε διάφορες παραλλαγές. Η ιστορία, επομένως, που ακολουθεί είναι τόσο πραγματική και τόσο φανταστική όσο κι ο τεκές του Σιδέρη και τα περιγιάλια της Παραγουάης του Τσιτσάνη - της δικής του Παραγουάης... (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).